กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ยาโน เชียงราย

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ยาโน เชียงราย
กลุ่มแกะสลักไม้พื้นบ้านที่ บ้านถ้ำผาตอง เชียงราย เป็นกลุ่มที่มีผลงานเป็นเอกลักษณ์ สืบทอดภูมิปัญญามาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ สล่าคำจันทร์ ยาโน ผู้ก่อตั้งกลุ่ม ได้สร้างผลงานให้เป็นที่ยอมรับ ทั้งชาวไทยและต่างประเทศด้วยรางวัลมากมายที่ได้รับ ด้วยผลงานที่เต็มด้วยความคิดสร้างสรรค์ และเรื่องราวที่เล่าออกมาจากชิ้นงานแกะสลักนั้น ล้วนมีค่าด้วยวัฒธรรมที่หาชมได้ยาก

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ69กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ37กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ38

คำว่าสล่า เป็นคำภาษาล้านนาที่ใช้เรียกศิลปิน และคำๆนี้ก็เหมาะอย่างมากกับ สล่าคำจันทร์ ยาโน ศิลปินที่สร้างผลงานไว้ได้อย่างยอดเยี่ยม ก้าวแรกที่เราได้เหยียบย่างเข้าสู่ห้องแสดงงานของสล่าคำจันทร์ เราก็ประทับใจด้วยกลไกของของงานแกะสลักที่ไม่เคยเห็นที่ไหนมาก่อน ชวนให้เรามองและสะดุดตามากมายหลายชิ้น งานหล่ยชิ้นขยับและเคลื่อนไหวบอกเล่าเรื่องราวได้อย่างมีชีวิตชีวา 

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ42กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ46กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ47

เรื่องราวประวัติความเป็นมา

กลุ่มแกะสลักไม้พื้นบ้านในครัวเรือน บ้านถ้ำผาตอง เป็นกลุ่มช่างแกะสลักไม้ที่สืบทอดภูมิปัญญามาจากบรรพบุรุษผู้เฒาผู้แก่ ก่อตั้งกลุ่มโดย สล่าคำจันทร์ ยาโน ซึ่งได้รับการเรียนรู้และฝึกฝนจากพ่ออุ้ยแสง ลือสุวรรณ ผู้เป็นตา และเป็นสล่าศิลปินพื้นบ้านดีเด่น ในด้านแกะสลักไม้ของจังหวัดเชียงราย สล่าคำจันทร์ได้คลุกคลีเห็นพี่ออุ้ยทำงานแกะสลักมาตั้งแต่เด็ก เมื่อเรียนจบชั้นประมโดย สล่าคำจันทร์ ยาโน ซึ่งได้รับการเรียนรู้และฝึกฝนจากพ่ออุ้ยแสง ลือสุวรรณ ผู้เป็นตา และเป็นสล่าศิลปินพื้นบ้านดีเด่น ในด้านแกะสลักไม้ของจังหวัดเชียงราย สล่าคำจันทร์ได้คลุกคลีเห็นพี่ออุ้ยทำงานแกะสลักมาตั้งแต่เด็ก เมื่อเรียนจบชั้นประถมปีที่ 4 ก็ไม่มีโอกาสได้เรียนต่อเนื่องจากที่บ้านมีฐานะยากจน ต้องมาช่วยครอบครัวทำงาน และช่วงที่ว่างจากงานเกษตรก็ได้เริ่มนำเอาผลงานของพ่ออุ้ยมาฝึกทำแล้วฝากพ่ออุ้ยขาย

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ45กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ49กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ53

         ปี 2529 เกิดภาวะฝนแล้งทำนาไม่ได้ผล ประกอบกับฝีมือการแกะสลักของสล่าคำจันทร์เริ่มฉายแววเป็นที่ประจักษ์ จึงคิดจะหันมาทำเป็นอาชีพอย่างจริงจัง พอดีกับทางร้านไม้มุงเงินเริ่มเปิดร้านใหม่และได้มาติดต่อให้ทำงานแกะสลักไม้ส่งให้ประจำ จึงได้ชักชวนเพื่อนอีก 2-3 คน มาฝึกสอนและร่วมทำกันส่งให้กับทางร้านประจำเรื่อยมาถึงปัจจุบันนี้

         ปี 2535 ร้านตำนานหัตถศิลป์จากกรุงเทพฯ ได้เข้ามาตดต่อให้ทำงานส่งให้ประจำอีก ซึ่งเป็นโอกาสที่ได้พัฒนาสินค้าและการตลาดกว้างขวางมากขึ้น จึงได้เริ่มฝึกสอนแก่เยาวชนผู้สนใจ ชักชวนกันมาทำเป็นกลุ่มที่ใหญ่ขึ้น และเริ่มมีการจัดระบบการทำงานเป็นกลุ่มอย่างไม่เป็นทางการ โดยมีสล่าคำจันทร์ เป็นผู้นำและเป็นแกนหลักในการทำงาน

         ปี 2542 สภาตำบลท่าสุดร่วมกับคณะกรรมการหมู่บ้าน บ้านถ้ำผาตอง นำโดยพ่อหลวงศรีไว พุทธาได้เข้ามาให้การสนับสนุนจัดทำโครงการจัดตั้งกลุ่มขึ้นอย่างเป็นทางการ ให้งบประมาณสนับสนุนในการจัดซื้อเครื่องมือ อุปกรณ์ เป็นงบประมาณเริ่มต้น 50,000 บาท และทางกลุ่มฯ ก็ได้ใช้ประโยชน์จากเครื่องมือดังกล่าวมาตราบเท่าถึงทุกวันนี้

ปัจจุบัน มีคนสั่งซื้อผลงงานไม้แกะสลักเข้ามามากมาย จนทำงานส่งให้ไม่ทัน จึงต้องสร้างกลุ่มคนงานแกะสลักขึ้นมารองรับ จนกลายเป็นกลุ่มแกะสลักไม้ บ้านถ้ำผาตอง ซึ่งอยู่บ้านเลขที่111 หมู่ที่ 6 ตำบลท่าสุด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย มีสมาชิกกว่า 20 คน 

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ54กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ52กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ58  

บ้างชิ้นงานน่าสนใจมากครับมีทั้งกลไก และเรื่องราวในวิถีวัฒนธรรมไทย ที่หาชมได้ยาก อย่างเช่นงานชุดหนึ่งชื่อชุดว่า “วิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง” เป็นผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักที่พัฒนามาจาก ชุดกระบวยวิถีชีวิตชนบท สาารถเคลื่อนไหวได้ โดยใช้วิธีการแกะสลัก แบบพื้นบ้านโบราณแสดงถึงเรื่องราววิถีชีวิต และวัฒนธรรม ของคนชนบทพื้นบ้านล้านนาโบราณ 

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ57กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ67กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ71
กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ68กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ60กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ65

สล่าผู้ทำงานแกะสลัก มีเจตนาที่จะเล่าเรื่องวิถีชีวิต เริ่มตั้งแต่ เมื่อความสัมพันธ์ชายหญิง ก่อกำเนิดชีวิต วัยเด็กมีการล่ะเล่นแบบพื้นบ้าน พอถึงวัยเรียนจากอ้อมอกมาสู่โรงเรียน ต่อมาช่วยแบ่งเบาภาระพ่อแม่ ช่วยเลี้ยงดูน้อง และเริ่มเรียนรู้ช่วยงานบ้าน เมื่อสู่วัยทำงาน ก็เริ่มทำมาหากินตามวิถีชีวิตพื้นบ้านแบบเศรษฐกิจพอเพียง ตามกำลังความสามารถที่จะทำได้ ได้แก่ การทำไร่ไถนา โดยใช้แรงงานและภูมิปัญญา แบบโบราณ ผสมกับวิถีแห่งวัฒนธรรม ประเพณี มีไร่นาสวนผสมที่เพียบพร้อมอุดมสมบูรณ์ มีสวนผัก บ่อเลี้ยงปลา เลี้ยงสัตว์ ทำนาปลูกข้าว เมื่อว่างเว้นจากฤดูเก็บเกี่ยวก็เป็นช่วงเป็นช่วงแห่งงานบุญ และงานเทศกาลเฉลิมฉลอง มีการบวชนาค กฐินผ้าป่า ทำบุญทำทาน มีมหรสพรื่นเริง เช่น ฟ้อนรำ ละครซ้อ รดน้ำดำหัวผู้เฒ่าผู้แก่ ซึ่งเป็นวิถีชีวิต และวัฒนธรรมที่ดีงามของภาคเหนือที่ควรอนุรักษณ์ รักษาไว้เพื่อให้ลูกหลาน ศึกษาเรียนรู้และสืบทอดต่อๆไปไม่ให้สูญหาย 

กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ70กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ74กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ76

ประวัติ คำจันทร์ ยาโน Kamchan Yano
เกิด 7 พฤศจิกายน 2503 จังหวัดเชียงราย
การศึกษา ประถมศึกษาปีที่ 4
ที่อยู่ 111 หมู่ที่ 6 บ้านถ้ำผาตอง ตำบลท่าสุด อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 57000

การแสดงผลงานครั้งสำคัญ
  • ร่วมแสดงผลวานและสาธิตการแกะสลักในงานนิทรรศการ “จุลมหกรรมศิลปวัฒนธรรมล้านนา สล่าไตยวน” ณ ศูนย์ วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย กรุงเทพฯ ปี 2532
  • แสดงผลงานภูมิปัญญาชาวบ้าน ณ สถาบันราชภัฏเชียงราย ปี 2537
  • ร่วมแสดงสินค้าในงานอาเซียนเทรดแฟร์ เดือนตุลาคม 2545
  • ร่วมแสดงงานสินค้าในงานเมดอินไทยแลนด์ ณ อิมแพค เมืองทองธานี กรุงเทพฯ 2545
  • ร่วมแสดงผลงาน 75 สล่าเชียงราย เทิดพระเกียรติในหลวง 75 พรรษา ศูนย์หัตถกรรมจังหวัดเชียงราย 2546
  • แกะสลักพญาตุง ซึ่งออกแบบโดยอาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เพื่อติดตั้ง ณ สนามบินเชียงราย 2546
  • นิทรรศการศิลปและสาธิตการแกะสลักไม้ที่ประเทศญี่ปุ่น 2548

รางวัลและเกียรติคุณที่ได้รับ
  1. สถาบันราชภัฏเชียงรายมอบโล่ห์ประกาศเกียรติคุณ ผู้มีผลงานดีเด่นทางศิลปวัฒนธรรม ด้านการแกะสลักไม้ 2542
  2. กระทรวงพาณิชย์ ร่วมกับ เซ็นทรัลพัฒนา จำกัด (มหาชน) มอบโล่เกียรติคุณ ได้รับรางวัลที่ 1 ผลิตภัณฑ์โคมไฟกระดาษสา ในงาน “หัตถศิลปะ ถิ่นไทย” ประจำปี 2545
  3. ได้รับการคัดสรรเป็นผลิตภัณฑ์ดีเด่น ระดับห้าดาว ภาคเหนือ ประจำปี 2546 ประเภทศิลปะประดิษฐ์และของที่ระลึก
  4. มูลนิธิอนุสรณ์หม่อมงามจิตต์ บุรฉัตร มอบโล่เกียรติคุณ หมู่บ้านหัตถกรรมดีเด่น ประจำปี 2546
  5. The Royal Thai Government มอบโล่ Prima Minister’s Export Award 2004 (OTOP Export Recognition)
  6. ได้รับรางวัลจากการประกวด “ผลิตภัณฑ์ชุมชนจากภูมิปัญญาไทย” โคมไฟกะลามะพร้าวเสริมราศีเพื่อเป็นศิริมงคล 2545
  7. ได้รับการคัดเลือกเป็น “คนดีเพื่อสังคม” ระดับเขต 2548 
กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ77กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ73กลุ่มแกะสลักไม้คำจันทร์ ยาโน ภาพ-43

กลุ่มแกะสลักไม้พื้นบ้านในครัวเรือน บ้านถ้ำผาตอง
เลขที่ 111 หมู่ที่ 6 ตำบลท่าสุด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย 57100
โทร. 053-787 233 ,01-602 4775
Email: art-of-ladle@yahoo.co.th
website: http://www.artofladle.com

ติดต่อ: 

โทร. 053-787 233 ,01-602 4775
Email: art-of-ladle@yahoo.co.th
website: http://www.artofladle.com

สถานที่ตั้ง: 

เลขที่ 111 หมู่ที่ 6 ตำบลท่าสุด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย 57100

ข้อมูลจังหวัด: 
ลักษณะเด่นของแหล่งท่องเที่ยว: 

ท่องเที่ยวสะดุดตา Spotlight Travel