อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้...อุทยานแห่งชาติ ตามพระราชดำริในรัชกาลที่ ๙

คมฉานตะวันฉาย's picture
อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ ถือเป็นอุทยานแห่งชาติ ที่เกิดขึ้นตามพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  ครั้งยังทรงครองราชย์  เป็นรัชกาลที่ 9 แห่ง กรุงรัตนโกสินทร์  และไปประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติในสมัยรัชกาลที่ 10  เมื่อวันที่ วันที่ 16 ธันวาคม 2560 ถือเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 131 ของประเทศไทย และเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 3  ในรัชสมัยรัชกาลที่  10    ซึ่ง จุดก่อกำนิดของอุทยานแห่งชาติแห่งนี้   ถือว่าเป็นอุทยานแห่งชาติที่เกิดขึ้นตามพระราชดำริใน รัชกาลที่ 9 โดยแท้ 



เมื่อปี พ.ศ. 2525 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  ครั้งยังทรงครองราชย์  เป็นรัชกาลที่ 9  พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ได้เสด็จเยี่ยมราษฎรบ้านแม่ตะไคร้ อ.ดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่   ทรงได้ทราบถึงสภาพความเป็นอยู่  วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณีของราษฎรในย่านนี้ ตลอดจนการประกอบอาชีพที่เป็นไปด้วยความยากลำบาก มีความเป็นอยู่ที่แร้นแค้น พระองค์จึงทรงมีพระราชดำริจัดตั้งโครงการเพื่อพัฒนาอาชีพและส่งเสริมคุณธรรม เพื่อให้ราษฎรมีอาชีพที่มั่นคงถาวร พออยู่พอกินพอใช้ตามอัตภาพ และให้ยึดถือหลักธรรมในพระพุทธศาสนา เป็นแนวทางในการดำรงตนและประกอบอาชีพ   ตลอดจนการครองเรือน เพื่อให้เป็นพื้นที่ตัวอย่างแก่ราษฎรในพื้นที่ที่ใกล้เคียง ต่อมาจึงทรงมีรับสั่งและมีหนังสือจากสำนักราชเลขาธิการ ให้กรมป่าไม้ โดยกองอุทยานแห่งชาติดำเนินการจัดตั้งเป็นวนอุทยาน เพื่อให้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ ศึกษาค้นคว้าตามธรรมชาติ การอนุรักษ์ต้นน้ำลำธารและสัตว์ป่า โดยให้ดำเนินการสนองพระราชดำริในการปรับปรุงพื้นที่  เป็นที่อยู่ธุดงค์สถานของพระภิกษุสามเณร และเป็นที่ปฏิบัติธรรมของประชาชนทั่วไป ให้ชื่อโครงการว่า “โครงการพัฒนาชนบทยากจนตามพระราชดำริ” การดำเนินการตามแผนงานโครงการเบื้องต้น ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานเลขานุการ กปร. จึงถือได้ว่าเป็นวนอุทยานที่มีพระราชดำริให้จัดตั้งขึ้นนั่นเอง 



ต่อมาในปี 2530 วนอุทยานแม่ตะไคร้ ได้ส่งข้อมูลการสำรวจเบื้องต้น เพื่อยกฐานะจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้   โดยกองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ จึงได้มีคำสั่งให้ นายโกศล สงศิริ เจ้าหน้าที่ป่าไม้ 3 ไปทำหน้าที่หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ และในปี 2531 อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ได้รายงานเพิ่มเติมว่า พื้นที่ของวนอุทยานที่ดำเนินการอยู่แล้ว และพื้นที่ป่าผนวกเข้าเพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ บริเวณป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนแม่ทา ป่าแม่ออน อำเภอสันกำแพง และป่าขุนแม่กวง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่นั้น  เป็นป่าต้นน้ำลำธาร เป็นพื้นที่ป่าประกอบด้วยสภาพป่าที่สมบูรณ์ และเป็นจุดก่อกำเนิดหลายลุ่มน้ำที่มีความสำคัญต่อการเกษตรกรรมของราษฎร     อีกทั้งยังมีพืชพันธุ์ไม้ที่สำคัญนานาชนิด สัตว์ป่า   ตลอดจนมีความโดดเด่นทางธรรมชาติที่สวยงามหลายแห่งเช่น น้ำตก อ่างเก็บน้ำ เขื่อน หน้าผา และยอดเขาที่สูงเด่น เหมาะสมที่จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ จึงได้เสนอคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติเพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ และใช้เวลานานถึง 26 ปีกว่าจะได้ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติอย่างสมบูรณ์ เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2560   มีประกาศในราชกิจจานุเบกษา  ให้เป็นอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้อย่างสมบูรณ์  ถือเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 131 ของประเทศไทย และเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 3  ในรัชสมัยรัชกาลที่ 10  อีกด้วย   
อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอสันกำแพง อำเภอดอยสะเก็ด อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ และท้องที่อำเภอบ้านธิ อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน เป็นพื้นที่ต้นน้ำของลุ่มน้ำปิง มีพันธุ์ไม้มีค่าและสัตว์ป่าที่สำคัญหลายชนิดและจุดเด่นทางธรรมชาติมากมาย   มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 320,750 ไร่ หรือ 513.20 ตารางกิโลเมตร ที่ทำการอุทยาน  ตั้งอยู่ที่ หมู่ 3 บ้านแม่หวาน ต.ป่าเมี่ยง อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ อยู่ริมถนนสายดอยสะเก็ด-เวียงป่าเป้า

เทือกเขาที่สลับซับซ้อนของอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ ถือเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาผีปันน้ำที่ทอดยาวในภาคเหนือ  ในส่วนที่อยู่ในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติแม่ตะไค้ จะมีลักษณะเป็นยอดดอยที่สูงชัน มีความโดดเด่น คือดอยลังกาหลวง ดอยลังกาน้อย  ดอยผาโง้ม  ซึ่งเป็นเส้นทางเดินป่าสองอุทยานฯ เพราะมีพื้นที่คาบเกี่ยวทั้งในอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร่ และอุทยานแห่งชาจิขุนแจ  โดยมียอดดอยลังกาหลวง สูง 2,031  เมตร  จากระดับน้ำทะเลเป็น จุดเด่นของเส้นทาง  มีป่าดงดิบชื้นอยู่ตามร่องหุบเขา  ป่าสนสองใบอยู่บนเขาหลายลูกและทุ่งหญ้า    ตลอดทั้งเส้นทางจะเห็นทิวทัศน์ที่สวยงามตลอดทาง



จากการเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาผีปันน้ำ จึงมีลำห้วยลำธารในพื้นที่หลายสาย ไหลล่องตกลงเป็นน้ำตกต่างๆเช่น น้ำตกตาดเหมย  น้ำตกแม่ต๋ง น้ำตกแม่ตะไคร้    และมีบริเวณอ่างเก็บน้ำแม่ตะไคร้เป็นจุดกางเต็นท์ที่ได้รับความนิยม

เดินขึ้นดอยลังกาน้อยเป็นด่านแรกถ้ามาจากทางบ้านแม่ตอน

นอกจากนั้น ในพื้นที่ใกล้เคียงกัน ยังมีศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ   เป็นพื้นที่สาธิตการทำเกษตรแบบธรรมชาติ เป็นทั้งพื้นที่ตัวอย่าง พื้นที่เรียนรู้ในการจัดการและวิทยาการในการเกษตร รวมทั้งเป็นพื้นที่ที่สร้างแรงบันดาลใจให้แก่ผู้ที่คิดจะหวนคืนสู่ชีวิตเกษตรกรรมด้วย ซึ่งศูนย์แห่งนี้นี่เองที่เป็นจุดเริ่มต้นการจัดตั้งอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้

อุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้จึงเป็นอุทยานแห่งชาติที่ก่อเกิดมาจากพระมหากรุณาธิคุณ  รัชกาลที่ 9 และต่อยอดสืบสานในสมัยรัชกาลที่ 10 เป็นสมบัติของปวงชนชาวไทยโดยแท้.....